Polikistik Over Sendromu PCOS - (PMOS) ve Hirsutizm Nedir?

POLİKİSTİK OVER SENDROMU VE HİRSUİTİZM

İlk kez 1935 yılında Stein ve Leventhal tarafından tanımlanan polikistik over sendromu (PKOS), hiperandrojenemi, anovulatuvar sikluslar ve polikistik over yapısı ile karakterize heterojen bir bozukluktur. Üreme çağındaki kadınların yaklaşık %6’sında görülür.

Polikistik over sendromu (PKOS) birçok genetik ve çevresel etmenin etkili olduğu kronik anovulasyon ve hiperandrojenizm ile nitelenen bir bozukluktur.

PCOS Tanısı Nasıl Konulur?

PKOS tanısı hastanın hikayesi, adet düzeni, fizik muayene, ultrason ve kan testleri ile konulabilir. Aynı zamanda tansiyon ve kan şekeri seviyeleri de değerlendirilmelidir.

PKOS tanısının konulması için aşağıdaki bulgulardan en az iki tanesinin gözlenmesi gerekmektedir:

Ultrasonda polikistik over görüntüsü.

Yumurtlamanın olmaması veya düzensiz olması.

Kronik hiperandrojenizm.

PCOS’a Sebep Olabilecek Nedenler

Kadınların %15-20’sinde gözlenebilen PKOS’un nedeni tam olarak bilinmemektedir. Düşük doğum ağırlığı, intrauterin androjen maruziyeti, obezite ve aile öyküsü gibi risk faktörleri bulunabilir.

Genetik yatkınlık önemli faktörlerden biridir. Ailesinde PKOS olan kadınlarda risk daha yüksektir.

PKOS semptomları hormon dengesizlikleri tarafından tetiklenmektedir. Testosteron hormonunun normalden fazla üretilmesi; akne, kıllanma, kilo alımı ve yumurtlama problemlerine neden olur.

İnsülin hormonu da PKOS semptomlarında önemli rol oynar. İnsülin direnci görülen kadınlarda vücut daha fazla insülin üretir ve bu durum androjen üretimini artırabilir.

PKOS olan kadınların kilo almaya eğilimli olmaları ve zor kilo vermelerinin nedeni insülin metabolizmasındaki bozukluklardır.

PKOS olgularında insülin direnci ile beraber tip 2 diyabet ve endometrial kanser görülme riski yüksektir.

Polikistik Over Sendromunun Belirtileri Nelerdir?

• Düzensiz adet veya adet görememe
• İnfertilite ve tekrarlayan düşükler
• İstenmeyen tüylenme artışı
• Erkek tipi saç dökülmesi
• Yüz, göğüs ve sırt bölgesinde yağlanma ve sivilce
• Kilo problemleri ve kilo vermede zorluk
• Depresyon ve ruh hali değişiklikleri
• Uyku apnesi ve horlama
• Yüksek tansiyon

PKOS olan kadınlarda yumurtlama gerçekleşemediği için progesteron üretilemez ve adet düzensizlikleri ortaya çıkar.

PCOS’DA TIBBİ TEDAVİ

PCOS yönetiminde amaç; hirsutizm ve üreme problemlerinin giderilmesi, metabolik bozuklukların önlenmesi ve yaşam kalitesinin artırılmasıdır.

Tedavi süreklilik gerektirir ve ilaç etkilerinin ortaya çıkması için 6-12 ay gerekebilir.

Tedavi kişiye özel planlanmalıdır.

İnsülin Duyarlılığını Arttıran İlaçlar

Tip 2 diyabet tedavisinde kullanılan bazı ilaçlar PCOS tedavisinde de etkili olabilmektedir.

Metformin, insülinin kan şekeri kontrolünü desteklerken testosteron üretimini azaltabilmektedir.

Metformin kullanımının kıllanmayı azaltabildiği ve yumurtlamayı düzenleyebildiği gözlenmiştir.

PCOS’DA TIBBİ BESLENME TEDAVİSİ

Yapılan çalışmalarda kilo kaybı ile androjenlerin azaldığı ve ovulasyonun tekrar başladığı gösterilmiştir.

PKOS tedavisinde ilk basamak sağlıklı beslenme ve egzersiz ile ideal kiloda kalmaktır.

İşlenmiş yiyecekler ve şeker ilaveli besinlerden uzak durulmalıdır.

Tahıllı ürünler, meyve, sebze ve yağsız et tüketilmelidir.

Omega 3 ile Omega 6 oranının dengeli olması önemlidir.

Kan şekeri seviyelerinin dengede tutulması hormon düzenlenmesine yardımcı olur.

Tatlı isteğinin sürekli olması halinde bağırsak florasının değerlendirilmesi gerekir.

Yağ kütlesini azaltmak ve kilo kontrolünü sağlamak adet düzeninin iyileşmesine katkı sağlar.

Düzenli egzersiz insülin düzeylerini azaltarak PKOS belirtilerinin azalmasına yardımcı olur.

Düzenli Yaşam Tarzı

PKOS olan kadınlarda birçok semptom sağlıklı yaşam tarzı, iyi beslenme ve egzersiz ile azaltılabilmektedir.

PKOS tek başına çözülebilen bir hastalık değildir. Endokrinolog, jinekolog, psikolog ve diyetisyenin dahil olduğu multidisipliner yaklaşım gereklidir.

KAYNAKÇA

Chieh WC, Zouboulis CC. Hormones and pilosebaceous unit.

Biro FM, Emans SJ. Whither PCOS?

Eisner JR, Dumesic DA, Kemnitz JW, Abbott DH.

Adolesanlarda hiperandrojenizm.

Gökçe M, Darendeliler F. Çocuk ve adolesanlarda hiperandrojenizm.